Wiborowcy – kim są i dlaczego czują się poszkodowani

Najprościej rzecz ujmując, wiborowcy to osoby, które zadłużyły się w złotówkach, ale ich kredyty oparte były o zmienne oprocentowanie, które z kolei uzależniono od wskaźnika WIBOR, tj. stawek, po których banki pożyczają sobie pieniądze. Do zmiennej stawki WIBOR banki dokładały swoją marżę i na tej podstawie ustalane jest oprocentowanie takich kredytów – najprościej tłumacząc. Przez dłuższy czas stopy procentowe NBP, a w ślad za nimi wskaźniki WIBOR, utrzymywały się na rekordowo niskim poziomie, jednak w ostatnich miesiącach zaczęło się to zmieniać i trend się odwrócił. Kolejnym podwyżkom stóp procentowych zaczął towarzyszyć wzrost stawek WIBRO, a wraz z nimi w górę poszło oprocentowanie kredytów hipotecznych (także innych), ale to w przypadku pożyczek na dom w grę wchodzą największe kwoty. W związku ze zmianami stawek WIBOR, osoby zadłużone zaczęły odczuwać wzrost płaconych rat, jak na razie jeszcze niewielki, ale też nic nie wskazuje na to, żeby podwyżki stóp procentowych miały się zatrzymać w najbliższych miesiącach.

Złotówkowicze – dlaczego trzeba ich odróżnić od wiborowców

Podobnie, jak frankowicze zadłużali się w obcej walucie, tak złotówkowicze, to słuszna sugestia, że chodzi o osoby dłużone w złotówkach. I jest to prawda, wiborowcy bowiem zadłużali się w polskiej walucie, ale jednak nie wszystkich pożyczających można wsadzić do jednego worka z etykietką złotówkowicze. Cześć z tych osób mogła przecież zadłużyć się w złotówkach, ale zdecydować się na kredyt ze stałym oprocentowaniem (choćby na część okresu kredytowania) – im rata nie rośnie. Inni mogli brać kredyt w złotówkach w czasie, kiedy stopy procentowe były znacznie wyższe, niż ostatnio. Im rata kredytu spadała w okresie obniżania stóp procentowych, a rosła dopiero wtedy, kiedy znów zaczęto je podnosić, więc oni mogli na tym zyskać, zwłaszcza jeśli w lepszych czasach spłacili zasadniczą część kapitału. Określenie ich, jako złotówkowiczów w kontekście problemów ze spłatą rat zaciągniętych kredytów, jest krzywdzące.

Sprawy frankowe, to pokłosie kredytów udzielanych w walutach innych, niż się zarabia. Co prawda ich oprocentowanie było niższe, niż w przypadku kredytów udzielanych w złotówkach, jednak w tym przypadku klienci banków niedostatecznie docenili zagrożenie, jakie stworzyło ryzyko kursowe lub nie zostali dostatecznie dobrze poinformowani o możliwości jego wystąpienia. Kilka lat później okazało się, że kurs franka szwajcarskiego rzeczywiście poszybował w górę, a za nim kwoty, które kredytobiorcy mieli do spłacenia, co też przełożyło się na wysokość raty.

Wiborowcy natomiast są pokłosiem ostatnich lat rekordowo taniego kredytu, który był denominowany w złotówkach, ale oparty był o stawki WIBOR, które wprost zależą od wysokości stóp procentowych ustalanych przez NBP. Te ostatnio były na rekordowo niskich poziomach, ludzie brali więc tanie kredyty, nie doceniając jednocześnie ryzyka wzrostu stóp procentowych lub będąc o nim niedostatecznie dobrze poinformowani. Skutek jest jednak podobny, tu znów raty kredytów zaczęły rosnąć i stanowić coraz większe obciążenie dla domowych budżetów.

Frankowicze masowo udają się do sądów, aby to one uznały ich roszczenia względem banków. Pytanie, czy na ten sam krok zdecydują się także wiborowcy, a jeżeli tak, to czy znajdą argumenty, które skutecznie pozwolą im walczyć z bankami, z którymi zawierali umowy kredytowe.

Wiele z osób, które zamierzają zadłużyć się w celu zakupu mieszkania, rozglądając się po rynku usług finansowych, spotyka się z nowymi terminami, które nie do końca są dla nich jasne. Sporo z nich zastanawia się na przykład co to jest marża kredytu hipotecznego, a jest to przecież jedno z kluczowych pojęć w tej dziedzinie, którego nieznajomość może naprawdę dużo kosztować.

Jak jest liczona marża kredytu na mieszkanie

Generalnie marża, to różnica pomiędzy tym, za jaką cenę ktoś towar sprzedaje, a za jaką kupuje lub wytwarza. W przypadku banku tym towarem są pieniądze, za których pozyskanie również musi on zapłacić, na przykład pożyczając je od innych instytucji finansowych na pewien procent – to właśnie jest WIBOR stanowiący podstawę kosztu kredytu hipotecznego udzielanego klientom chcącym nabyć mieszkanie.

Marża kredytu hipotecznego to natomiast stawka procentowa dodawana do WIBORu i ona właśnie stanowi zysk banku, który zazwyczaj wynosi od ok. jednego, do kilku procent, oczywiście im mniej tym lepiej dla pożyczkobiorcy. Jest to element pożyczki, do którego negocjowania warto dołożyć najwięcej starań, bo każdy „urwany” tu nawet ułamek procenta, może się przełożyć później na oszczędności rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych. Dlatego warto dobrze się zastanowić nad tym jak negocjować kredyt hipoteczny.

Zmienność stawki WIBOR w czasie i oprocentowania

Warto jednak pamiętać o tym, że tego rodzaju kredyty charakteryzują się tym, że ich oprocentowanie jest zmienne i zależy właśnie od wspomnianej wcześniej stawki, jaką naliczają sobie banki pożyczające sobie wzajemnie pieniądze. Aktualnie najbardziej popularny WIBOR 3-miesięczny wynosi ok. 2,3% i jest na historycznie niskim poziomie, jednak jest niemal pewne, że taka sytuacja nie będzie trwała w nieskończoność. Jeszcze w połowie 2012 roku, stawka WIBOR wynosiła ponad 5%, a w 2008 prawie 7%, a co to oznacza dla biorących dzisiaj kredyty hipoteczne? Przyjmując, że marża kredytowa wynosi 1,7%, oprocentowanie całego kredytu wynosiłoby obecnie ok. 5%, przy stawce WIBORu wynoszącej 7%, byłoby to już prawie 9%, a to bardzo znacząco przełożyłoby się na wysokość spłacanych rat oraz ogólną kwotę pożyczki pozostającą nam do spłacenia.

Jeśli ktoś zastanawia się nad wzięciem kredytu na długi okres, gdzie na opłacenie raty ledwo mu wystarczy, to musi być świadomy tego, że prawdopodobnie w bliższej lub nieco dalszej przyszłości zostanie ona znacznie zwiększona. Co prawda z tego, że spowodowałoby to problemy wielu zadłużonych osób na pewno zdaje sobie sprawę również rząd, więc będzie się bronił przed zrobieniem tego, to jednak na dłuższą metę taka polityka taniego pieniądza jest nie do utrzymania.

Problem kredytów we frankach – niższe koszty i spekulacja

Już nie raz pisaliśmy tutaj o dosyć ryzykownym instrumencie finansowym, jakim są pożyczki w innej walucie niż ta, w której się zarabia. Wiele osób jednak pomimo widma strat, na takie posunięcie się decydowało, a dlaczego? Oczywiście jeśli nie wiadomo o co chodzi, to musi chodzić o pieniądze. W świecie finansów zazwyczaj jest tak, że tam, gdzie można dużo stracić, można również dużo zarobić – dla przykładu pomyślmy o giełdzie lub funduszach inwestycyjnych w różnych ich wariantach, w zależności od stopnia ponoszonego ryzyka. Podobnie sprawa ma się z kontrowersyjnymi pożyczkami na zakup nieruchomości, choć tu nie tyle można było dużo zarobić, co oszczędzić, głównie z dwóch powodów wymienionych poniżej.

• Ceny kredytów hipotecznych udzielanych w walucie Helwetów były znacznie niższe, to z uwagi na bardziej stabilny i rozwinięty system finansowy, z którego słynie ten kraj. Mówiąc obrazowo, przeciętny Szwajcar zarabiający we frankach, dostaje zazwyczaj od swojego banku kredyt hipoteczny, który jest oprocentowany znacznie niżej od tego, który dostałby mieszkaniec kraju nad Wisłą, udający się po pożyczkę denominowaną w złotówkach. Przy relatywnie dużych kwotach wiążących się z zakupem mieszkania, oszczędzić można było naprawdę spore pieniądze.
• Gra na spadek ceny franka – to kolejny powód uzasadniający to, że wiele osób sięgało właśnie po ten typ finansowania przy zakupie nieruchomości. Problem dotyczy tu oczywiście wszystkich tych, którzy po tego rodzaju pożyczki sięgnęli przed kryzysem finansowym, który rozlał się po świecie w 2008 roku, przed nim bowiem szwajcarska waluta była w relacji do złotówki bardzo tania (kosztowała nieco ponad 2 złote), a było to poprzedzone długotrwałym obniżaniem się jej kursu. Wiele osób zakładało, że owa deprecjacja tej waluty będzie nadal postępowała, a skoro tak, to biorąc np. równowartość 100 tys. złotych kredytu we frakach, stanieje on np. o dalsze 15% w stosunku do złotówki, a więc realnie zwrócić będą musieli już tylko 85 tys. złotych (plus odsetki) – prawda, że brzmi to bardzo kusząco?

I właśnie stąd w większości wzięły się dzisiejsze problemy osób zadłużających się w obcych walutach. Raczej nie był to wielki spisek bankierów, ale w zasadzie prosta chciwość – nie jest ona niczym złym, jeśli tylko potrafi się przyjąć konsekwencje wynikające z ponoszonego dla niej ryzyka. Bo czy moralne i sprawiedliwe jest pozbawianie ludzi, którzy np. oszczędzają na własne mieszkanie, części dochodów pod postacią podatków, żeby przekazać je na wsparcie dla tych, którzy w celu zakupu nieruchomości zdecydowali się na tak ryzykowną operację? Wydaje się, że nie.

Wielu traci pieniądze, niewielu dostaje wsparcie państwa

W tym kontekście można się również zastanowić nad sytuacją innych osób, które popadają w tarapaty finansowe, ponieważ chcą zarobić. Weźmy np. tych, którzy zabrali się za inwestowanie na giełdzie i mieli pecha, miast się wzbogacić, tracili – czy oni mogą liczyć na to, że państwo odmieni ich marny los? A czy początkujący przedsiębiorca, którego biznes nie wypala i jeszcze wpędza go w długi, na pomoc polityków może liczyć? Raczej wpędzą go oni w jeszcze większą kabałę. Dlaczego więc mamy finansować mieszkania osobom, które zakupiły je w tak ryzykowny sposób? A może na tą pomoc powinni zrzucić się wszyscy Ci, którzy zarobili na kursie franka, bo przecież, jeżeli ktoś kupić tą walutę po 2 złote, a sprzedał za 3,5 złotego, to zrobił doskonały interes.

Niestety cała sprawa została mocno upolityczniona, przecież w kontekście zbliżającego się maratonu wyborczego, okrzyki o tym, ile to się dołoży stratnym na franku, muszą robić doskonałe wrażenie. I to nie tylko na tych, którzy na takich pożyczkach mieszkaniowych stracili, ale na wszystkich ludziach dobrej woli, przecież takich mamy współczujących polityków, że wezmą z państwowej kasy i podsypią tam, gdzie trzeba. Niewielu pamięta o tym, że nie ma czegoś takiego, jak publiczne pieniądze, są bowiem tylko nasze pieniądze – zabierane nam w podatkach, składach i opłatach. Politycy chętnie je rozdają, bo przecież najłatwiej dysponuje się cudzym.