Lokaty w czasach deflacji – ile można zyskać?

Jak już wcześniej wspomnieliśmy, według rządowych danych mamy aktualnie w Polsce deflację, czyli zamiast spadku wartości pieniądza w czasie, jego wartość rośnie. Na zdrowy rozum nie jest to nic złego, choć „autorytety ekonomiczne” próbują nam wmówić co innego, twierdząc, że jest ona niekorzystna, ale tym zajmiemy się w innym wpisie. Teoretycznie w czasach odwróconej inflacji, oprocentowanie lokaty może być nieco niższe, żeby dała ona zarobić, jednak zazwyczaj banki nie są skłonne do tego, żeby jakoś specjalnie rozpieszczać swoich klientów. Tym bardziej, że trzeba jeszcze pamiętać o tak zwanym podatku Belki, który dodatkowo uszczupla już i tak niewielkie korzyści oszczędzających w bankach.

Jakie oprocentowanie lokaty jest teraz korzystne?

Średnie oprocentowanie lokat w polskich bankach oscyluje obecnie w okolicach 2,5%, i takie warunki można znaleźć bez problemu w większości działających na rynku. Jeśli jednak ktoś chciałby dostać za ulokowanie w instytucji finansowej swoich środków nieco więcej, to będzie musiał naszukać się znacznie bardziej. Jest na rynku kilka banków, w których można założyć depozyty np. na 6 miesięcy z oprocentowaniem 3,5% w skali roku. Jest to jedna z lepszych stawek i można ją znaleźć w ofertach skierowanych też do stałych klientów np. w mBanku czy oszczędnościowym BGŻ Optima. Czasem jednak można wyszukać coś jeszcze lepszego. W promocyjnych ofertach, które czasem trafiają do klientów, da się znaleźć bardzo atrakcyjne lokaty dające swoim właścicielom nawet 4% zysku w skali roku. Niestety zazwyczaj są one zakładane na dosyć krótki okres i do tego z ograniczoną maksymalnie kwotą, np. do 10 tys. zł, a to znacznie ogranicza zyski.

Ważne jest to, żeby ktoś, kto chce ulokować w banku jakieś środki, dobrze się wcześniej rozejrzał. Okazje pojawiają się co jakiś czas. Nie ma co jednak liczyć na to, że uda się znaleźć lokatę na 6-7 czy nawet kilkanaście procent. Zwykle z takimi hasłami reklamowane są depozyty powiązane z lokatami strukturyzowanymi, a one już niekoniecznie muszą być dla klientów opłacalne.

Światowy kryzys gospodarczy, a sprawa polska

Jeszcze do niedawna polska gospodarka miała się całkiem nieźle, przynajmniej na tle krajów, z najbliższego sąsiedztwa. Notowaliśmy kilkuprocentowy wzrost PKB i właściwie nic nie zapowiadało, żeby miało to się gwałtownie zmienić. Warto też tu zauważyć, że prawdopodobnie przez jego spore zacofanie w stosunki do rozwiniętych rynków, mieliśmy w miarę zdrowy sektor bankowy. Część firm nawet skorzystała na zawirowaniach w państwach ościennych, dostarczając na tamtejsze rynki tańsze produkty, w ciężkich czasach chętniej wybierane przez oszczędzających konsumentów. Może to nie była najlepsza podstawa, ale jeszcze niezła do przeprowadzenia gruntownych reform gospodarczych, które przecież bez większego problemu mógł wprowadzić rząd posiadający stabilną większość w parlamencie. Nic takiego jednak się nie stało, reforma finansów publicznych nie została przeprowadzona, ba zatrudnienie w administracji państwowej znacznie wzrosło, a wraz z nim wydatki na nią. Poza przejęciem części składek do OFE nie zrobiono nic w sprawie poprawienia systemu emerytalnego. Nie zlikwidowano również niepotrzebnych przepisów, które w znaczącym stopniu ograniczają konkurencyjność gospodarki naszego kraju. I właśnie w takim stanie wkraczamy w kolejną fazę światowych perturbacji ekonomicznych.

Kryzys finansowy w Polsce – puka do naszych drzwi

Względny spokój, który do tej pory u nas panował, zawdzięczany w największym stopniu silnej konsumpcji wewnętrznej, która jeszcze do niedawna dynamicznie rosła. Optymizm konsumencki w głównej mierze odpowiadał więc za niemalże bezbolesne przechodzenie przez ten trudny okres. Prawdopodobnie stajemy jednak u jego kresu, za który znaczną odpowiedzialność ponoszą media, które coraz silniej alarmują, że problemy zbliżają się i do nas. W prasie codziennej możemy już przeczytać, że kryzys finansowy w Polsce właśnie się zaczyna, a zaraz za nim pojawiają się rady jak sobie z nim najlepiej radzić. Oczywiście postuluje się w nich ograniczenie konsumpcji oraz wstrzymanie poważniejszych inwestycji. Wystraszeni tym ludzie być może wreszcie ulegną tej presji i faktycznie zaczną oszczędzać, co samo w sobie jest zjawiskiem dobrym i godnym pochwały, w tym jednak przypadku będzie miało także negatywne następstwa.

Jeżeli tak się stanie, to wtedy nastąpi ograniczenie zakupów, a tym samym spadnie dynamika sprzedaży, co oczywiście pociągnie za sobą problemy firm, na który produkty zmaleje popyt. W ślad za tym przyjdzie prawdopodobnie także wzrost bezrobocia, który jest tego naturalnym następstwem. Ludzie, którzy mają mniej pieniędzy albo obawiają się o swoje miejsce pracy, ograniczają także inne wydatki, co z pewnością uderzy w rynek usług i to właśnie prosty przepis na recesję oraz ograniczenie PKB, a wraz z nim wpływających do budżetu środków. To dodatkowo może wywołać zaniepokojenie na globalnych rynkach finansowych, które znacznie wyżej zaczną wyceniać ubezpieczenie zaciąganego przez nasz kraj zadłużenia. Czyli przy spadających wpływach budżetowych może nastąpić konieczność zwiększenia wydatków na obsługę zaciągniętych pożyczek – to właśnie najprostsza droga do kryzysu finansowego, który może na nas spaść całkiem niespodziewanie.

Zachowania konsumenckie Polaków – wielka niewiadoma

Zmienną, która budzi w tym rozumowaniu najwięcej wątpliwości są właśnie zachowania polskich konsumentów, które bywają inne, niż u pozostałych nacji, co być może w dużej mierze wiąże się z posiadanymi doświadczeniami historycznymi. Mogą za tym przemawiać choćby dwie sprawy, które pokrótce omówimy poniżej.

• Jako pierwszy przykład można tu podać to, jak turyści z naszego kraju reagowali na niepokoje w Egipcie czy Tunezji. Podczas, gdy większość przedstawicieli narodowości, które tradycyjnie wybierały tamte rejony świata na cel swoich wakacyjnych podróży, zrezygnowała z wypoczynku na „niespokojnych plażach”, nasi krajanie zdawali nie przejmować się zbytnio grożącymi tam niebezpieczeństwami. Ilość osób wyjeżdżających do tych miejsc spadła tylko nieznacznie. Trudno powiedzieć, czy to wynik nonszalancji i głupoty, czy raczej skłonność żeby to, co serwują nam media traktować niezbyt poważnie. Podobnie niewielki wpływ mogą mieć wysłuchiwane często informacje o kryzysie atakujące nas z coraz większej ilości miejsc. To z pewnością ciekawe zagadnienie, które wymagałoby głębszej analizy.

• Druga sprawa, to bagaż historyczny, który jest nadal domeną przeważającej części naszego społeczeństwa. Choć socjalizm skończył się u nas już 20 lat temu (przynajmniej ten na papierze), to pamięć o tych czasach wciąż jest żywa u wielu osób. Z nabytych tam doświadczeń wynika, że nie opłaca się gromadzenie oszczędności, bo albo państwo zabierze je w jakiś sposób bezpośrednio, a jeśli nawet nie, to pośrednio w formie inflacji, która co warto tu zaznaczyć, ostatnio jest coraz wyższa. Tym samym nie opłacało się nic gromadzić na przyszłość, a znacznie lepiej posiadane środki było ulokować w dobrach konsumpcyjnych, bo te były znacznie bardziej bezpieczne niż gotówka. Być może właśnie z tego bierze się często nam wytykana niska skłonność do oszczędzania, która akurat w tym przypadku może objawić swój pozytywny wymiar i zabezpieczać nas w jakimś stopniu przed spadkiem sprzedaży detalicznej w trudnych czasach.

W związku z powyższymi faktami trudno na dzień dzisiejszy z dużą pewnością przewidzieć, jaki przebieg będą miały zaczynające się u nas problemy ekonomiczne, trudno jednak być aż takim optymistą, by twierdzić, że nas one nie dotkną. Już nawet nasz rząd nieco przystopował z propagandą sukcesu i o zielonej wyspie z ministerialnych mównic dawno już nie słychać.

Kryzys – najlepszy czas na inwestycje

Nieco na przekór panującym wszędzie trendom, my twierdzimy, że taki okres niepewności, to także najlepszy czas na inwestycje, oczywiście dla osób, które w lepszych czasach żyły oszczędnie i udało im się zgromadzić jakiś kapitał, który teraz są w stanie wykorzystać. Jeżeli zrobią to umiejętnie, to zwroty mogą być naprawdę wysokie. Chyba nikogo nie trzeba przekonywać do tego, że na przykład zakup nieruchomości znacznie lepiej przeprowadzić, gdy na ich rynku ceny spadają o kilkanaście-kilkadziesiąt procent, niż robić to w czasie prosperity windującej koszt nabycia metra kwadratowego mieszkania do niebotycznych rozmiarów. Warto też tu wspomnieć o handlu papierami wartościowymi. Inwestowanie na giełdzie, to nie zabawa na czas, kiedy indeksy biją rekordy. Zakupów należy dokonywać raczej w okresach gwałtownych przecen – nie jedna fortuna wzięła się właśnie z takiego podejścia. Jeżeli więc w takim razie mamy wolne środki, to właśnie teraz jest najlepszy czas na ich wykorzystanie, zwłaszcza, że lokaty bankowe tylko w niewielkim stopniu mogą ochronić nas przed postępującą inflacją.

Wysoko oprocentowane RORy

Jeżeli komuś zależy, żeby jego oszczędności przynosiły godziwy procent, a ponadto chce mieć łatwy dostęp do pieniędzy, to w takim razie powinien założyć, w którejś z instytucji finansowych wysoko oprocentowane konto, którego jedną z głównych zalet jest to, że mimo, iż środki cały czas pracują, to jeszcze mamy do nich zupełnie prosty dostęp na przykład za pośrednictwem zwykłej i zazwyczaj dodawanej do otwieranego rachunku karty do bankomatu. W części banków (np. w mBanku) zostało to rozwiązane tak, że obok podstawowego rachunku mamy jeszcze subkonta, na których możemy liczyć na preferencyjne oprocentowanie. Jednak warunek jest taki, że bez dodatkowej prowizji możemy wypłacić z nich środki jedynie raz w miesiącu. Kolejna wypłata jest możliwa, ale już obarczona prowizją w wysokości 5 złotych. Biorą jednak pod uwagę to, że takie wyżej oprocentowane konta możemy mieć w tym banku aż 4, czyli jeżeli dobrze rozłożymy środki, to będziemy mogli 4 razy podjąć pieniądze bez ponoszenia dodatkowych konsekwencji. To powinno zadowolić te osoby, które środków nie chcą blokować na dłużej, ale mieć do nich stały dostęp.

Lokaty bankowe – produkt dla tradycjonalistów

Jeżeli ktoś woli mieć wysokie oprocentowanie, a to tego ma również pewność, że zgromadzonych oszczędności nie będzie potrzebował przez przynajmniej kilka najbliższych miesięcy, to w takiej sytuacji jednym z najodpowiedniejszych produktów będzie zwyczajna lokata bankowa. Jak wiadomo polega ona na tym, że deklarujemy, iż oddajemy w zarządzanie nasze środki bankowi na jakiś określony czas – od 2 miesięcy, do nawet kilku lat. Oczywiście im dłuższy okres trwania, tym wyższe odsetki może nam zaproponować bank, który ma pewność, że przez określony czas będzie mógł dysponować naszymi środkami. Oczywiście do tak ulokowanych pieniędzy możemy zyskać dostęp przez końcem trwania umowy, tyle, że zazwyczaj konsekwencje rozwiązania lokaty są mało korzystne. Zazwyczaj karą za to jest pozbawienie np. połowy odsetek, które zostały wypracowane od czasu zainwestowania środków. Jeżeli więc nie mamy pewności, że oszczędności nie będą nam potrzebne przez określony okres, to lepiej dobrze rozważyć skorzystanie z tego produktu finansowego, bo może okazać się, że jakiś inny, niżej oprocentowany da w końcowym rozliczeniu lepszy zysk, niż pozornie korzystniejsza lokata.

Lokaty jednodniowe – bez podatku Belki

Połączeniem zalet obu prezentowanych wcześniej usług finansowych są lokaty antybelkowe, czyli takie, od zarobków z których nie musimy płacić podatku od zysków kapitałowych, potocznie nazywanego od nazwiska ministra finansów, który go wprowadził podatkiem Belki. Ta danina na rzecz Państwa wynosi 19% tego, co zarobiliśmy i zazwyczaj płacimy ją w przypadku obu wcześniej opisywanych usług. Okazało się jednak, że da się tego uniknąć i zachować dla siebie tą prawie 1/5 zysków. Banki kiedy odkryły tą lukę w systemie zaczęły z niej masowo korzystać, bowiem pozwoliło to zaoferować klientom znacząco wyższe oprocentowanie bez jednoczesnego uszczuplania swoich dochodów. Cała sprawa polega na tym, że podatki w Polsce zaokrąglane są do pełnych złotych, jeśli więc nasz zysk jest taki, że podatek od niego wynosi 49 lub mniej groszy, to wtedy zaokrąglany jest do zera. Poza tym także kwoty, od których pobierane są podatki zaokrąglane są do pełnych złotych, więc przy zysku na przykład 2,45 zł, podatek zapłacimy jedynie od 2 zł. Właśnie te mechanizmy wykorzystają bankierzy. Trzeba też wspomnieć o tym, że są to lokaty jednodniowe, to znaczy takie, na których odsetki kapitalizowane są każdego dnia. Dzięki temu codziennie możemy mieć maksymalnie do 2,49 zł zysku, od którego podatek wynosi zero złotych.

Taki sposób oszczędzania jest dobry dla osób, które z jednej strony nie lubią dużego ryzyka, ale też nie zadowala ich zysk, jaki zapewniają powszechnie dostępne na rynku lokaty terminowe. Co więcej takie rozwiązanie powinno też zadowolić osoby, które środków nie chcą wiązać na dłuższy czas, choć w tym przypadku pojawiają się już swoiste hybrydy łączące produkt, który wiąże nasze środki na przykład na trzy miesiące, ale jednocześnie odsetki są na nim naliczane codziennie. Coś takiego można znaleźć, jeśli przeanalizuje się lokaty mBank – w tym największym w naszym kraju banku internetowym można skorzystać z takich produktów rozłożonych na 3 lub 6 miesięcy. Na koniec warto dodać, że tym rozwiązaniem nie będziemy mogli cieszyć się już długo, ponieważ postanowiło je zlikwidować nasze Ministerstwo Finansów, które nie chce żeby ta część podatków wyciekała poza budżet państwa. Prawdopodobnie wspomniane tu lokaty z dzienną kapitalizacją odsetek zniknął wraz z końcem bieżącego roku, na zainwestowanie w nie zostało więc już coraz mniej czasu.​

Lokaty strukturyzowane – bezpieczne inwestowanie w złoto, itp.

Powyżej opisane sposoby nie wyczerpują jednak całej dostępnej palety bezpiecznych inwestycji, które oferowane są przez działające na naszym rynku instytucje finansowe. Często proponowanym przez nie klientom produktem są tak zwane lokaty strukturyzowane, a więc swoiste połączenie lokowania środków w akcje firm, surowce czy kontrakty terminowe połączone z tradycyjną lokatą bankową z zachowaniem jej największych zalet, czyli głównie bezpieczeństwem i pewnością, że na pewno odzyskamy przynajmniej zainwestowany kapitał. Struktury, bo tak też są nazywane, są zbudowane w taki sposób, że jeśli okazję się, że dane prognozy zarządzających nich osób były nietrafne, a w związku z tym działania okazały się nieefektywne, to po okresie ich trwania możemy liczyć na zwrot całości włożonego w nie kapitału. Możliwe jest to dzięki temu, że za większość ulokowanych w ten sposób pieniędzy nabywane są obligacje, które po określonym czasie mają dać konkretną kwotę. Natomiast suma równa tym otrzymanym w przyszłości zyskom inwestowana jest na przykład w rynek złota, surowców lub akcji. I tak właśnie powstaje rozwiązanie, której jest bezpieczne i jednocześnie pozwala zarabiać na „trudnych” polach. Nawet jeśli stracimy przeznaczony na nie kapitał, to na koniec i tak dostaniemy to, co włożyliśmy.

Oczywiście należy wiedzieć o tym, że jeżeli wyjdziemy z takiej inwestycji „na zero”, to w rzeczywistości zanotowaliśmy stratę. Trzeba przecież pamiętać o tym, że w ostatnim czasie dotyka nas coraz szybciej rosnąca stopa inflacji, a co za tym idzie nasze oszczędności jeśli nie zarabiają, to tracą. Warto wziąć to pod uwagę i pamiętać o tym, że przedstawiane w tej części rozwiązanie dosyć często kończy się tylko zachowaniem kapitału, choć ostatnio coraz częściej się to zmienia. W tym miejscu pojawia się jeszcze jeden problem, bowiem nie każdy wie gdzie inwestować w lokaty strukturyzowane. Jeżeli więc ktoś chce nabyć ich jednostki, to najpierw powinien zapytać w swoim banku, czy w tym czasie jest prowadzona na nie jakaś subskrypcja, bowiem nie trawa ona nieprzerwanie, ale kapitał gromadzony jest przed jej otwarciem i później już nie da się dołączyć. Najlepiej więc stale rozglądać się na rynku i sprawdzać, czy przypadkiem nie pojawiły się nowe tego rodzaju możliwości pozwalające na bezpieczne inwestowanie w akcje lub inne instrumenty finansowe.

Dobre inwestycje bez ryzyka w bankach

Powyżej omówiliśmy główne sposoby na inwestowanie bez ryzyka za pośrednictwem banków i ich oferty dostępnej dla zwykłych klientów. Wszystkie te lokaty charakteryzują się brakiem możliwości utraty powierzonych środków, ale jednocześnie nie oferują zbyt wielkich zysków. Można powiedzieć, że ich główną rolą jest ochrona przed inflacją, choć w wielu przypadkach bywa tak, że nawet z niej nie wywiązują się prawidłowo. Znacznie lepsze zwroty mogą zapewniać bardziej ryzykowne instrumenty finansowe, choć z nimi wiąże się też możliwość utraty części a w skrajnych przypadkach nawet całości środków. W następnych tekstach postaramy się omówić nieco dokładniej inwestowanie na giełdzie i to, na jakie sposoby można podejmować tego rodzaju działania. Okazuje się, że zwykle na papierach wartościowych można zarobić znacznie więcej, nawet mimo okresowych strat.

Lokaty bez podatku – działanie

Ten specyficzny sposób prowadzenia lokat opiera się na przepisach ordynacji podatkowej, według której podatek nie jest pobierany, jeśli jego wysokość nie daje po zaokrągleniu złotówki. Lokaty bez podatku opierają się na kilku operacjach, które wymienimy poniżej.

• Po pierwsze zgodnie ze wskazaniami naszych przepisów, opodatkowaniu podlegają jedynie kwoty zaokrąglone do pełnych złotówek. Czyli jeśli na przykład miesięczny zysk z lokaty wynosi 2,48 zł, to w takiej sytuacji podatek jest pobierany od kwoty 2 zł, jeżeli natomiast zarobilibyśmy 2,53 zł, to w takiej sytuacji należna państwu danina byłaby naliczana od 3 złotych.

• Kolejnym krokiem jest naliczanie podatku od zysków. W tej chwili wynosi on aż 19%, czyli niemal 1/5 tego co zarobimy na oszczędnościach zabierze nam państwo. Prosto w takim razie obliczyć, że od 2 złotych zysku nalicza się 0,38 zł podatku, a na przykład od 3 zł będzie to już 0,57 złotego. Generalnie zasada obliczania tego jest niezwykle prosta i jeśli ktoś chce obliczyć podatek Belki od jakiejś kwoty, to wystarczy, że ilość złotówek stanowiącą podstawę opodatkowania pomnoży przez 0,19 (19 groszy na każdą złotówkę). Problemów z tym, co po przecinku tu nie będzie, bo jak już pisaliśmy w poprzednim punkcie, suma od której pobierana jest opłata zaokrąglona jest do pełnych złotych.

• Wreszcie trzecia operacja, która pozwala w tym przypadku uniknąć podatku od lokat bankowych. Chodzi o to, że według polskiego prawa kwota pobieranego podatku również jest zaokrąglana do pełnych złotówek. To oznacza tyle, że jeżeli należna fiskusowi danina wynosi 0,49 zł lub mniej, to w takiej sytuacji kwota jest zaokrąglana do zera. W sytuacji natomiast, kiedy wyniesie ona 0,5 zł albo więcej, państwu trzeba oddać złotówkę.

Oszczędzanie bez ryzyka i bez podatku

T0 jest pokrótce zasada działania nieopodatkowanych lokat, odsetki naliczane są codziennie, a ich kwota każdego dnia nie może być wyższa niż 2,49 zł, bo od takiej maksymalnej sumy podatek wynosi zero złotych. Takim właśnie prostym i do tego całkowicie zgodnym z prawem sposobem można uniknąć tego nieprzyjemnego podatku. Wiele osób uważa takie rozwiązanie za najlepszy sposób oszczędzania, jednak i on ma spore mankamenty. Jednym z głównych jest to, dotyczy ono jedynie relatywnie małych kwot, od których dzienne odsetki nie przekroczą wspomnianego wcześniej progu. Zazwyczaj jest to kilkanaście lub nieco ponad 20 tysięcy złotych, choć oczywiście jeśli oprocentowanie lokaty w banku jest wyższe, to zainwestować w ten sposób można mniej. Pomijając ten szczegół, taki sposób lokowania oszczędności jest świetny dla osób, które nie mają zgromadzonych dużych środków, nie lubią dużego ryzyka i równocześnie nie chcą blokować środków na dłuższy okres. Jeżeli zaliczasz się do tego grona osób i chcesz znaleźć najlepsze lokaty na rynku, to z całą pewnością musisz rozejrzeć się w ofertach tego typu.

Dobre lokaty zlikwiduje nam minister

Niestety wszystko wskazuje na to, że oszczędzanie w banku na dobrych warunkach już niedługo przestanie być możliwe, o co zamierza zadbać miłościwie nam panujący rząd. Opisana powyżej metodologia według której funkcjonują lokaty pozwalające sprytnie ominąć podatek od zysków, jest pewnego rodzaju ominięciem prawa i choć nigdzie go nie narusza, to nie ma się co dziwić, że budzi kontrowersje w Ministerstwie Finansów, które jak wiadomo stara się usilnie załatać coraz większą w ostatnim czasie dziurę budżetową. W związku z tym powstały już przepisy mające na celu likwidację furtki pozwalającej prowadzić tego rodzaju nieopodatkowane lokaty bankowe. Zmiany te mają wejść w życie z początkiem przyszłego roku, choć nie jest wykluczone, że nastąpi to jeszcze wcześniej. Budżet państwa zyska na tym prawdopodobnie nie więcej niż 400 mln złotych, a więc relatywnie nie tak dużo, kto natomiast straci, chyba nie trzeba tu pisać. Jeśli dodatkowo wziąć pod uwagę to, że rośnie w naszym kraju stopa inflacji, to trzymanie pieniędzy w bankach właściwie traci sens, bo raczej tracimy na tym, a nie zarabiamy. Tym samym państwo po raz kolejny zniechęca nas do oszczędzania, z którym jako naród od dawna mamy problem. Bo przecież nie każdy musi chcieć lokować kapitał w obarczone znacznie większym ryzykiem fundusze inwestycyjne, na których można sporo stracić. Pozostaje więc tylko cieszyć się nieco wyższymi odsetkami, które jeszcze można mieć i jednocześnie zacząć szukać bardziej korzystnej, czyli zapewniającej lepszy zwrot alternatywy dla lokat, aby pieniądze nie traciły na wartości.