Bankructwo Grecji, Portugalii i innych

Do niedawna jeszcze wiele osób zastanawiało się nad tym, czy Grecja zbankrutuje, teraz o takiej możliwości zaczynają przebąkiwać już nawet unijni urzędnicy, zdaje się więc to być jedynie kwestią czasu. Chociaż pojawiają się różnego rodzaju kombinacje, jak nieco zmodyfikowana spłata kredytów, które mogą zostać rozłożone na dłuższy czas lub jeszcze jakoś inaczej pomyślane kruczki, to jednak w tej sytuacji trzeba już powiedzieć, że dany kraj jest niewypłacalny, skoro nie jest stanie regulować swoich zobowiązań zgodnie z podpisanymi wcześniej umowami. Przyszłość waluty euro jest tym samym niepewna, tym bardziej, że na światło dzienne wychodzą coraz to nowe jej problemy. Pomijając już i tak znaczne obniżenie ratingu Portugalii, również Włosi przyznają, że mają bardzo duże problemy ze swoimi finansami publicznymi. Tym razem nie chodzi o jakiś niewielki peryferyjny kraj, ale o jedną z głównych gospodarek Unii Europejskiej, jeden z jej filarów. Trudno przewidzieć na jakie kroki zdecyduje się Europejski Bank Centralny, komisja europejska oraz szefowie poszczególnych rządów, ale to, że w najbliższym czasie któryś kraj przestanie regulować swoje długo jest niemal pewne. Pytanie tylko jak zareagują na to rynki akcji oraz rynki walutowe, które już teraz są niezwykle nerwowe, jedno jest pewne – będzie ciekawie.

Kiedy frank potanieje – pytanie kredytobiorcy

Wspomniana wcześniej nerwowość chyba najlepiej widoczna jest jeśli wziąć pod uwagę ceny franka szwajcarskiego, który ostatnio pobija swoje rekordy względem złotego. Bynajmniej nie chodzi tu jedynie o ciekawostkę, ponieważ taka sytuacja jest szczególnie ciężka dla około 700 tys. Polaków, którzy zdecydowali się wziąć jakiś czas temu z pozoru bardzo korzystny kredyt hipoteczny w walucie Helwetów. Był zaledwie kilka lat temu taki czas, że za jednego franka płaciło się około 2,7 zł, jeśli wziąć pod uwagę to, że aktualnie osiąga on granicę 3,5 zł, to daje to wyraźny obraz tego, jak bardzo wzrosło zadłużenie osób, które zdecydowały się na takie pożyczki mieszkaniowe. Jednakże klienci to nie jedyna strona, która w tej sytuacji ma spory problem. W mało korzystnej sytuacji znajdują się również instytucje finansowe, które feralnych kredytów udzieliły. Zazwyczaj franki nie należały do nich, ale do banków szwajcarskich, muszą więc zwrócić je teraz po wyższej cenie, nie jest to problemem dopóki ich klienci regulują swoje zobowiązania, jeśli jednak przez zwyżkę cen zaczną mieć z tym problemy, to właśnie pośredniczące w transakcjach nasze banki będą musiały zwrócić pieniądze. A warto pamiętać, że jako zabezpieczenie mają nieruchomości warte w tej chwili znacznie mniej niż pieniądze, których są zabezpieczeniem. Tym samym instytucje finansowe, które wcześniej wciskały klientom takie, obarczone jednak dużym ryzykiem produkty finansowe teraz same mogą stać się tego ofiarą. Przecież nie aż tak trudno było przewiedzieć, że prędzej czy później nastąpi kryzys gospodarczy, który spowoduje wzrost ceny franka, jak to miało już miejsce wiele razy w historii finansów.

Prywatne banki – pierwotny powód problemów

Wiele osób próbuje też ostatnio analizować przyczyny aktualnie trwającego kryzysu finansowego w strefie euro. Zastanówmy się również tutaj nad tym co jest jego pierwotnym powodem. Oczywiście nie będziemy zagłębiać się tak bardzo żeby dojść do tego, że demokracja sprzyja pochopnemu zadłużaniu się z uwagi na odbywające się co 4-5 lat wybory. Wróćmy do problemów, które w 2008 roku zaczął przeżywać amerykański rynek nieruchomości, kiedy to okazało się, że wiele udzielonych tam kredytów na zakup domów czy mieszkań trzeba spisać na straty. Zostały one udzielone przez mało odpowiedzialnych bankierów, którzy dodatkowo tworzyli na ich podstawie nowe, zupełnie nieprzejrzyste produkty finansowe. Kiedy okazało się, że działające w ten sposób amerykańskie banki mogą zbankrutować i pociągną za sobą także te na innych kontynentach, zrobiono wiele, aby do tego nie dopuścić. To znaczy, z pieniędzy rządowych zaczęto tworzyć różnego rodzaju programy, które wspierały zagrożone firmy przed upadkiem. A że oczywiście rząd żadnych swoich pieniędzy nie ma, więc za wszystko płacili podatnicy. Ogromne banki i towarzystwa ubezpieczeniowe wprawdzie nie upadły, ale przez te zabiegi znacznie pogorszyła się sytuacja finansowa wielu państw, które musiały się ratować oczywiście braniem nowych pożyczek (także w bankach, które wcześniej były przez nie ratowane). Największy problem z greckim długiem mają właśnie banki niemieckie i francuskie – one to pożyczyły Helladzie najwięcej środków, do tego doradzając jak odpowiednio to ukryć przed instytucjami kontrolnymi Unii Europejskiej. Teraz na ratowanie Grecji i innych państw z tego koszyka komisja europejska i unijne instytucje przeznaczają miliardy euro, oczywiście nie swoich, ale tych należących do podatników. Co więcej greckie długi i tak wydają się już niemożliwe do spłacenia, a tego typu reanimacje prawdopodobnie tylko przedłużają agonię. A kto na tym korzysta najbardziej? Oczywiście wielkie banki, które w sposób nieodpowiedzialny tych feralnych kredytów udzieliły. Tak więc znowu szary podatnik ratuje prywatne instytucje, przy czym wmawia się mu, że to jedyna droga. Dzieje się tak zazwyczaj, kiedy państwo ma za dużo do powiedzenia w sferze gospodarczej, a UE niestety stara się kontrolować wszystkie przejawy życia swoich mieszkańców. Oby oni zarządzali pieniędzmi lepiej niż urzędnicy, w przeciwieństwie do nich, większość osób zdaje sobie jednak sprawę z tego, że nie można wydawać więcej, niż się zarabia, bo wreszcie źle się to kończy.

Europejska agencja ratingowa – nowy stary pomysł

I na koniec jeszcze jedna sprawa tak kuriozalna, że aż zabawna. Europejscy urzędnicy oburzyli się bardzo na agencję ratingową Moody’s, tak to już od dawna bywa, że posłaniec, który przynosi złe wieści jest witany, delikatnie mówiąc, chłodno. Eurokraci postanowili jednak zrobić sobie posłańca, który będzie przynosił jedynie dobre wiadomości i znów pojawił się pomysł stworzenia europejskiej agencji ratingowej, która w swoich założeniach miałaby dostarczać danych lepszych od tych, które pochodzą od audytorów mających swój rodowód za oceanem. Prawda, że to brzmi niezwykle zabawnie? Na szczęście zaufanie do takich instytucji kształtuje wolny rynek i to z pewnością on będzie wyznacznikiem tego, którą z nich za wiarygodną uznają inwestorzy. Pokazuje to jednak nieodparty pęd europejskiej administracji do tego, by sprawowaną przez siebie kontrolą objąć jak największy obszar aktywności gospodarczej. O ile rozumiem, że można nie być zadowolonym z otrzymania złych wiadomości o kondycji systemu finansowego, o tyle dorośli ludzie jednak powinni dojrzeć do przyjmowania merytorycznej krytyki i ewentualnego polemizowania z nią – zagłuszanie oponenta natomiast nie wydaje się metodą ani elegancką, ani prowadzącą do polepszenia zastanego stanu rzeczy – choć zapewne unia wie lepiej, nawet od cenionych agencji.

Koszt kredytu we frankach – jakie będą ceny

Co prawda ostatnio szwajcarska waluta tanieje, jednak trudno powiedzieć, czy jest to stała tendencja. Chociaż cena franka szwajcarskiego w minionych dniach spadła, to jednak warto pamiętać o tym, że waluta ta jest uważana przez inwestorów za bezpieczną przystań w trudnych czasach, a tym samym, kiedy dzieje się źle w gospodarce, to robi się ona coraz droższa. Dlatego właśnie osoby, które wzięły pożyczki we frankach tak bardzo dotknięte są tą sytuacją. A już najgorzej mają Ci, który na takie zobowiązanie zdecydowali się koło 2007-2008 roku, kiedy to waluta ta była rekordowo tania w stosunku do złotówki. W tym czasie jeszcze nikt nie myślał o kryzysie gospodarczym, jaki później nastąpił i dlatego pożyczki na mieszkania, były tak bardzo atrakcyjne. Później wszystko się zmieniło i okazało się, że ten rodzaj finansowania zakupu nieruchomości stał się sporym problemem, kiedy to raty zwiększyły się nawet o kilkadziesiąt procent, a z pozoru tani bank zaczął domagać się dodatkowych zabezpieczeń dla nieruchomości, które traciły na wartości.

Kryzys euro – czy Grecja zbankrutuje

Problem jednak wcale nie wydaje się zażegnany, ponieważ nadal nie wiadomo, jaka będzie przyszłość kraju, który stworzył antyczną cywilizację. Pytanie o to, czy Grecja zbankrutuje nadal wydaje się niezwykle aktualne i wielu poważnych analityków bardzo realnie traktuje taki scenariusz, tym bardziej, że za wysoce prawdopodobny uważają go także uznane agencje ratingowe. Dla wielu osób jest coraz bardziej oczywiste, że ten nadmorski kraj nie poradzi sobie z przygniatający go coraz bardziej ciężarem zadłużenia. Jeżeli tak się zdarzy, to gospodarki krajów strefy euro znów będą miały problemy, bowiem największymi wierzycielami Hellenów są prywatne banki francuskie i niemieckie. Nie trzeba mieć specjalnie dobrej pamięci, żeby wiedzieć co się dzieje, kiedy wielkie instytucje finansowe popadają w kłopoty. To rozpoczęłoby nową odsłonę kryzysu, a to z całą pewnością oznaczałoby kolejny i to znaczny wzrost cen franka. Zwłaszcza, że na przykład dolar w coraz mniejszym stopniu jest pewną walutą, dającą bezpieczeństwo – w miarę jak amerykański rząd popada w coraz to większe długi. To wszystko również może niepokoić osoby spłacające pożyczki hipoteczne w opisywanej tu walucie – warto jednak pamiętać by nie podejmować pochopnych decyzji – pieniądze często nie lubią zbytniego pośpiechu.

Ceny franka – prognozy nie są najlepsze

Nie są najlepsze przynajmniej dla osób, ale także firm, które mają w szwajcarskiej walucie zobowiązania do spłacenia, bowiem w ciągu ostatnich tygodni kwota tego, co mają do zwrócenia zwiększyła się o kilkanaście-kilkadziesiąt procent. Nie jest to jednak całość obrazu, ponieważ aktualne wzrosty kursu tej waluty powinny cieszyć wszystkich, którzy posiadają inwestycje we frankach, oni akurat z aktualnego obrotu sprawy mogą być zadowoleni. Tym bardziej, że można wymienić przynajmniej kilka czynników, które wskazują na to, że obecne, dotychczas niespotykane ceny franka w stosunku do złotówki, to jeszcze nie koniec jego pięcia się w górę. Zdają się za tym przemawiać między innymi powody, z które których kilka przedstawię poniżej.

• Obecnie jednym z głównych problemów światowej gospodarki jest niepewność co do dalszej sytuacji w Grecji, ale również w Irlandii i Portugalii. To z kolei wpływa kurs euro, które tanieje wobec franka, bowiem to tą walutę wolą mieć w portfelach inwestorzy. Tym samym szwajcarskie pieniądze drożeją także wobec złotego. W tym kontekście ważna jest też informacja o tym, że niektóre agencje ratingowe, np. Moody’s ryzyko tego czy Grecja zbankrutuje oceniają już na 50%, a sytuacja Hellady zdaje się wcale nie poprawiać.

• Kolejna sprawa, która może mieć znaczny wpływ na to, co dzieje się na rynku walut, to wciąż niepokojące dane z amerykańskiej gospodarki, która nie może wyjść z kryzysu. Bezrobocie nadal utrzymuje się tam na wysokim poziomie, jednak nie tylko to jest problemem. Wszystkie plany naprawcze kosztowały budżet Stanów Zjednoczonych przynajmniej kilkaset miliardów dolarów (choć dokładne dane nie są znane). Przez ogromne zadłużenie dolar staje się coraz mniej wiarygodny i od niego również inwestorzy się odwracają kupując np. złoto… i franki.

• I jeszcze jeden powód, dla którego szwajcarska waluta cieszy się znacznym powodzeniem, jest nim to, że inflacja w tej alpejskiej krainie utrzymuje się na relatywnie niskim poziomie. Podczas gdy w innych rejonach świata wzrost cen jest znacznie wyższy. Choćby przez to, że banki centralne dodrukowały znaczne kwoty, które miały służyć realizacji wszelkiego rodzaju planów ratunkowych. To też wpływa na popularność opisywanej tu waluty.

To wszystko zdaje się świadczyć o tym, że w najbliższym czasie nie mamy co liczyć na jakieś większe obniżenie cen franków szwajcarskich. W niedalekiej przyszłości sytuacja raczej nie ulegnie diametralnej zmianie, a jeśli już, to chyba na gorsze.

Hipoteka we frankach i kalkulacja ryzyka

Wszystko to na pewno nie nastraja pozytywnie osób, które postanowiły kupić mieszkanie na kredyt, ponieważ nagle okazało się, że wysokość ich pożyczki, a tym samym miesięczne raty wzrosły nawet o kilkadziesiąt procent. Stało się to już niemal problemem społecznym, o którym debatują politycy – zapewne tym głośniej, im bliżej kolejnych wyborów. Jednak jest to również problem banków, które feralnych pożyczek udzieliły. Nagle okazało się, że ich klienci mają do oddania znacznie więcej niż dostali na zakup nieruchomości, a pozornie tani kredyt hipoteczny wcale się taki nie okazał. W tym przypadku problemy klientów okazały się także problemami banków.

Warto jednak zastanowić się czy nad powodami takiej sytuacji, bo przecież na rynku dostępnych jest wiele różnych ofert – w tym także pożyczki hipoteczne w złotych, które także można było łatwo dostać. Chociaż dużą rolę odegrała tu na pewno kwestia ceny. Te w szwajcarskiej walucie były oprocentowane znacznie niżej, to jednak podobnie wiele osób liczyło również na umocnienie się złotego wobec franka. Jednak to był już czysty hazard i spekulacja. Nikt na pewno by się nie żalił gdyby aktualny kurs franka spadał. Całą tą sytuację można by porównać do tego, że jakiś inwestor kupuje waluty z zamiarem odsprzedania ich w przyszłości . Wszystko jest w porządku do czau kiedy jego założenia są słuszne. W końcu jednak sytuacja się odwraca i na swojej inwestycji walutowej zaczyna tracić, w związku z czym podnosi larum, że cena waluty nie jest zgodna z jego oczekiwaniami. Należy przecież pamiętać o tym, że zarówno banki jak i ich klienci zawierając umowę ustalają odsetki od kredytu, a te są również premią za poniesione przez bank ryzyko. Być może w tym przypadku wycena ta okazała się nieprawidłowa i bankierzy nie wzięli pod uwagę kilku możliwych wariantów wydarzeń, podobnie jak nie zrobili tego kredytobiorcy. Wniosek z tego tylko taki, że trzeba dobrze przeanalizować układy w jakie wchodzi się z bankami, zwłaszcza jeśli w grę wchodzą duże sumy. W takich przypadkach znaczenie ma nie tylko RSSO, tu istotne jest również ryzyko kursowe, które naprawdę trudno jest skalkulować.